Het Turkije waarover Geert Mak zwijgt

vrijdag 16 maart 2007 11:06

Nee, ik heb het Boekenweekgeschenk nog niet gelezen en zal er niets over zeggen (en ook al zou ik het wel gelezen hebben, dan hou ik er mijn mond over – als ex-Boekenweekschrijver moet je niet over Boekenweekboeken van anderen oordelen), maar in de media heb ik wel het een en ander gezien van Geert Mak. Zijn Boekenweekgeschenk draait om een brug in Istanbul.
 
Mak moet heel wat schoenzolen versleten hebben op de Brug der Bruggen, de Galata. Hij heeft er met een tolk rondgelopen en er vrienden gemaakt, misschien niet voor het leven, maar toch.
 
Hij zei het volgende op televisie maar ook in een interview in Het Parool: ‘Als je heel arm bent is waardigheid vaak het enige wat je nog hebt.’


Sloeber
Wat bedoelt hij daar toch mee? Wat is die waardigheid wanneer je een sloeber bent die op de Brug schoenen poetst?

Waardigheid kan ontstaan, lijkt me, door het vermogen om ondanks je beperkingen en armoe bij niemand je hand op te houden: je werkt twintig uur per dag en daardoor kun je je gezin onderhouden en je kinderen naar een school sturen. Dat is een vorm van waardigheid die ik kan navoelen.
 
Maar dat bedoelt, vermoed ik, Mak niet. Hij ziet waardigheid als een onafhankelijke maar inherente natuurkracht, die Turken in hun genen hebben, en niet als een product van hun cultuur.

Cartoonaffaire 
Zo vertelde hij dat ook redelijk ‘moderne’ Turken boos waren over de Deense cartoonaffaire. Hij legde uit dat hun boosheid niet voortkwam uit religieuze gekwetstheid maar uit hun gevoelens van ‘eer’.
 
En ‘gevoelens’ zijn heilig.
 
Mak benadrukt dit alles opdat wij heel voorzichtig met de gevoelens van eer van de Turken omgaan.

Het feit dat daar Mein Kampf een bestseller in de boekwinkels is, krenkt niet onze eer, maar een paar Deense cartoons, bedoeld om extremisten belachelijk te maken, krenkt wel de Turkse eer, en dat hoort niet.

Grow up! 
Maar begrijpen doe ik het niet. Waarom kan hij zijn Turkse vrienden niet toeroepen: Grow up! Get a life! Hou op met die mediterrane onzinmachismo, loop niet de hele tijd te koop met die nep-eer, die vooral een rem op jullie ontwikkeling is en op geen enkele manier bijdraagt aan een open samenleving, integendeel, jullie eergevoelens zijn restanten van tribale leefvormen en zijn antieke sociale overlevingsreflexen! Wees trots op wat je doet en bereikt, en relativeer het gevoel dat jullie Turken ooit de halve wereld beheersten want daar is weinig van over! Waarom maken jullie je druk over een paar lullige tekeningen van een paar Deens ongelovige honden als julle echt heel andere problemen aan je kop hebben!
 
Zoals de vrijheid van meningsuiting.
 
Klimaat van angst
Heeft Mak daar ooit Eugene Schoulgin gesproken, bestuurslid van de Turkse PEN?

Die had hem het volgende kunnen vertellen: 'Er heerst een klimaat van angst.' 
 
Turkse schrijvers die de extremisten sarren, kunnen momenteel alleen overleven dankzij politiebescherming. Het schijnt inmiddels om tientallen schrijvers te gaan.
 
Orhan Pamuk, de Nobelprijswinnaar, vindt het momenteel niet verstandig de Brug over te slenteren. Hij verblijft nu in de Verenigde Staten. Toen hij naar het vliegveld ging, werd hij geëscorteerd door politieagenten. Om hem te beschermen.
 
Een artikel van 1 maart in The Los Angeles Times begint onder de kop ‘Turkse schrijvers kijken over hun schouder’ als volgt:
 
'Op een recent diner aan de oevers van de Bosporus nam het literaire gesprek onder de aanwezige Turkse schrijvers plotseling een grimmige wending: ben jij ook al onder politiebescherming? 
 
"We vergeleken met elkaar wie er van ons één en wie er twee bodyguards had, en we maakten een beetje grappen met elkaar over de competitie die we hierover hadden," zei de journalist en romanschrijfster Perihan Magden, die tot de groep behoorde die onder politiebescherming geplaatst werd na dreigementen van ultranationalisten. "Het was komisch, maar ook heel tragisch".'
 
Trots
Ik heb er Geert de afgelopen dagen niet over gehoord. Wel over de eer en de trots van de Turken, die oprecht boos kunnen worden over Deense cartoons en op een flink aantal van hun schrijvers, die lastige zaken noteren die die trotse Turken niet willen horen. Geert kennelijk ook niet.
 
Horen is een probleem voor Geert, maar kijken ook. In Het Parool zei hij: ‘Je valt steil achterover als je in de statistieken ziet hoeveel jongens en meisjes de universiteit bezoeken.’
 
Dit is van de Turkse nieuwssite Sabah:
  
'Turkije blijkt de hoogste werkloze en niet-studerende bevolking te hebben in de leeftijdsgroep 15-19 in de OECD. Van deze groep is 47,5 procent van de meisjes en 25 procent van de jongens niet als student ingeschreven.' 
 
In het rapport 'Women and Men in member countries'  van de De OECD (Organistatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling)wordt Turkije gewaarschuwd dat ‘uw werkloze en niet-studerende bevolking in de leeftijdsgroep 15-19 een record gebroken heeft’. 
 
Hier is dat rapport van de OECD (kijk naar de goede cijfers van Nederland, ook lid van de OECD).

Ja, van de statistieken val je steil achterover.
 
Zwijgen
In een recent MEMRI rapport zegt de Turkse columnist Emin Colasan, die voor de grote centrumkrant Hurriyet schrijft, over de stille overheidsterreur van de regeringspartij AKP:
 
‘Waar zijn onze intellectuelen die elke dag preken over “vrijheid van meningsuiting en democratie”? [...] Wanneer ze geconfronteerd worden met de macht van de regering, zwijgen ze allemaal. Maar zij zijn niet de enigen die toeschouwers blijven bij deze aanvallen op Kanalturk [een tv-zender] en op journalisten. Waar zijn de internationale media, die nooit ophouden over de vrijheid van meningsuiting te praten? Waar is de vrijheidslievende EU? [...] Ik heb op een reactie van hun gewacht. Geen geluid.’
 
En Geert kan kennelijk maandenlang in het hartje van Istanboel rondlopen, en hier gewoon over zwijgen.

Leon de Winter 

Reacties

Ik hoop dat veel mensen het boekweekgeschenk weigeren. 'Nee dank u, ik druk hem net uit'.

Reageren

Naam   E-mail Mijn url
Voer onderstaande code hiernaast in:
0884c7
Onthoud mijn gegevens!